Chuyển đến nội dung chính

CÂY CÀ NA- Elaeocarpus hygrophilus Kurz

CÂY CÀ NA

Cây cà na

-Tên gọi khác: Côm háo ẩm, Côm cánh ướt, Trám xanh ( Miền Bắc).
-Tên tiếng Anh: Elaeocarpus
-Tên khoa học: Elaeocarpus hygrophilus Kurz
-Tên đồng nghĩa:
-Một số loài tương cận:

Phân loại khoa học


Bộ (ordo):
Chua me đất (Oxalidales)
Họ (familia):
Chi (genus):
Côm (Elaeocarpus)
Loài (species):

Ghi chú!
Có hai loài cây thuộc Chi Trám (Canarium) là Cây trám trắng (Canarium album) có tên tiếng Anh là Chinese white olive (trám trắng Trung Quốc) và Cây trám đen (Canarium tramdeum) có tên tiếng Anh là Chinese black olive (trám đen Trung Quốc) cũng có tên là Cây cà na ở Miền Bắc không có liên quan với cây Cà na (ở Miền Nam).

Phân bố

Chi Côm (Elaeocarpus) là một chi gồm các loài cây thường xanh và cây bụi ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới. Chi này có khoảng 350-479 loài (tùy hệ thống phân loại) phân bố từ Madagascar ở phía tây qua Ấn Độ, Đông Nam Á, Malaysia, nam  Trung Hoa, và Nhật Bản, qua Australia đến New Zealand, Fiji, và Hawaii ở phía đông. Các đảo Borneo và New Guinea có mật độ lớn nhất của các loài này. Các loài cây này có quả giống viên trân châu có nhiều màu sắc. Nhiều loài bị đe dọa, đặc biệt là bởi mất môi trường sống.
Cây Cà na hay Côm háo ẩm, Côm cánh ướt (Elaeocarpus_hygrophilus) là một loài thực vật phân bố ở Đông Nam Á. Quả cà na được sử dụng làm thực phẩm ở một số nước Đông Nam Á như Thái Lan và Việt Nam.
Ở Việt Nam cây cà na mọc hoang dại hoặc đượng trồng ven sông rạch thuộc Miền Tây Nam Bộ.

Mô tả

Cà na là cây đại mộc sống lâu năm, sống được trên vùng đất ẩm hoặc có dao động thủy triều.
-Thân: Cà na là cây thân gỗ cao từ 10-25m, có thể đến 30 m.
- Rể: Rể phát triển mạnh, lan tỏa rộng trong đất bùn, ở gốc thân có nhiều rể khí sinh mọc thành chùm.
- Lá: Lá có phiến hình trái xoan ngược, thót lại trên cuống về phía gốc, thoát tù lại ở đầu, rất nhẵn, dai, màu lục ở mặt trên, nhạt ở mặt dưới, có răng lượn sóng, dài 4-9 cm, rộng 1, 8-3 cm.
- Hoa: Hoa mọc thành chùm có lông mềm, màu bạc ở nách những lá đã rụng, dài 4-7 cm, có cuống dài 3-5mm.
- Quả: Quả hạch hình bầu dục nhọn, dài 3 cm. Quả già có màu xanh đậm, vị chát; còn trái chín có màu xanh nhạt, vị chua.
- Hạt: Hạt hình thoi, có vỏ hạt cứng, mỗi quả có 1 hạt.

Chùm quả cà na

Công dụng

Cà na là loài cây hoang dại mọc trên vùng đất phèn, mặn. Quả cà na được dùng làm thực phẩm ở một số nước vùng Đông Nam Á.
a-Quả cà na được dùng để ăn tươi
Quả cà na có vị chua và chát, được trẻ con trên vùng đất chua phèn dùng làm loại quả để ăn sống. Quả cà na sống thường được chấm muối ớt.

Quả cà na
Quả cà na ngâm nước muối để ăn sống
b- Quả cà na dùng trong thực phẩm
Quả cà na có vị chua và chát, ngoài việc dùng để ăn sống trực tiếp như món ăn chơi, loài quả này còn được dùng để chế biến thành nhiều món ăn khác nhau:
1-Quả cà na được dùng để muối dưa: Quả cà na già, rửa sạch, phơi cho héo vỏ, gọt bỏ cuốn, khía dọc dùng để muối dưa giống như cà pháo muối dưa. Cà na muối dưa được dùng để ăn với cơm như cà pháo muối dưa.

Quả cà na muối dưa chua
2-Quả cà na ngâm nước mắm: Quả cà na ngâm nước mắm cũng là một món ăn với cơm rất hấp dẫn:
+Nguyên liệu:
- 300g cà na
- 4 muỗng canh nước mắm nhỉ
- 3 muỗng canh đường
- 2 trái ớt sừng
- Vỏ chanh, rau mùi
+Thực hiện:
- Cà na rửa thật sạch, khía 3 hoặc 4 khía trên trái cho mau thấm.
- Cho nước mắm vào nồi cùng với đường nấu cho tan.
- Xếp cà na vào hũ, đổ nước mắm đường lên trên.
- Ớt xắt lát, vỏ chanh nạo sợi, rau mùi xắt nhỏ, trộn chung với cà na.
- Chờ khoảng 3 tiếng có thể ăn được, nhưng để càng lâu càng ngấm càng ngon.
Món này cũng có thể dùng chung trong bữa cơm như dưa muối, cà muối…..

Quả cà na ngâm nước mắm
3-Quả cà na ngào đường: Cách làm cà na ngào đường cũng lắm công phu. Trẻ con thường được giao nhiệm vụ đi hái quả. Người lớn làm nhiệm vụ chế biến.
Quả cà na rửa sạch, dùng dao khía dọc nhiều đường, mỗi quả khía 5-7 đường. Sau khi cắt khía xong thì tới công đoạn ngâm nước muối. Cà na ngâm nước muối khoảng 12 tiếng đã mềm, đem ra bóp và xả với nước sạch nhằm hạn chế vị chua. Cuối cùng cho cà na vào chảo ngào với đường cát vàng. Ngào khoảng 30 phút là cà na chuyển sang màu vàng trông thật bắt mắt. Đợi khi cà na nguội là ăn được, món này rất hấp dẫn với trẻ em Vùng Đồng Tháp Mười và Miền Tây Nam Bộ.

Quả cà na ngào đường
Quả cà na ngào đường
3-Quả cà na dùng để làm mứt: Quả Cà na còn được dùng làm mứt, sau khi rửa sạch, dùng dao rạch vài đường từ đầu trái xuống đuôi trái, trộn với đường cho thấm rồi bắt lên bếp sên nhỏ lửa như sên các loại mứt khác. Quả cà na chuyển màu, ráo đường mang ra đĩa là thưởng thức được ngay. Vị ngọt của đường hòa lẫn với vị chua thanh của quả cà na sẽ làm cho người ăn nhớ mãi hương vị của Miền Tây vào mùa nước lũ.

Mứt cà na
c-Quả cà na dùng làm thuốc
Quả có bột và có vị ngọt dùng ăn được, vỏ dùng hãm nước cho phụ nữ mới sinh đẻ uống trong vòng 15 ngày sau khi sinh.
Nguồn: Cây thuốc Việt Nam - Võ văn Chi - Trang 154.

Nhận xét

Đăng nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Phân biệt : khoai nước- khoai sọ - dọc mùng - môn bạc hà - Ráy voi....

KHOAI NƯỚC Khoai nước, Môn nước - Colocasia esculenta Schott,  Chi Colocasia - Khoai nước, Khoai môn,  Họ Araceae - ráy, khoai môn, khoai nước, thiên nam tinh,  bộ Alismatales Trạch tả Mô tả:  Khoai nước và Khoai sọ cùng loài nhưng khác thứ: +   Khoai nước - Colocasia esacuenta Schott  trồng nước + Khoai sọ - Colocasia esacuenta  var.  antiquorum  trồng khô.  Cây thảo mọc hoang và được trồng, có củ ở gốc thân hình khối tròn. Lá có cuống cao đến 0,8m; phiến dạng tim, màu lục sẫm nhiều hay ít, tím hay nâu tuỳ giống trồng, gân nổi rõ. Mo vàng có phần ống xanh, đầu nhọn. Trục bông mo mang hoa đực và hoa cái, hoa cái có bầu nhiều noãn. Quả mọng vàng khi chín to 3-4mm. Nơi mọc:   Loài được trồng nhiều ở nước ta và các xứ nhiệt đới để lấy củ ăn. Công dụng:  Ta thường dùng củ nấu ăn với xôi hay nấu chè, làm bánh. Cuống lá cũng thường dùng làm rau ăn nhưng phải xát hoặc ngâm với muối để khỏi ngứa. Cũng dùng muối dưa ăn. Củ tươ...
3 nhận xét
Đọc thêm

Tổng hợp các loại đậu

Các loại quả đậu ăn cả vỏ lẫn ruột khi chưa chín Đậu rồng – Đậu khế – Đậu xương rồng – Đậu cánh – Winged bean – Winged pea – Goa bean – Asparagus pea – Four-angled bean. Đậu rồng  còn gọi là đậu khế hay đậu xương rồng, đậu cánh (danh pháp hai phần: Psophocarpus tetragonolobus) là một loài cây thuộc họ Đậu (Fabaceae)  Đậu que – Green bean – String bean – Snap bean. Đậu que   là một tên gọi thường dùng ở Việt Nam để chỉ các loại đậu có dạng quả có đặc điểm dài và ốm, như: Đậu đũa , tên khoa học  Vigna unguiculata sesquipedalis , một loại đậu thuộc  chi Đậu  ( Vigna ),  họ Đậu . Đậu cô ve , tên khoa học  Phaseolus vulgaris , một loại đậu thuộc  chi Đậu cô ve  ( Phaseolus ),  họ Đậu . Đậu cô ve – Đậu a ri cô ve – French beans, French green beans, French filet bean (english) – Haricots verts (french): được trồng ở Đà Lạt. Đậu que ,  đậu ve  hay  đậu cô ve , còn gọi là: đậu a ri cô ve do biến âm từ  tiếng...
2 nhận xét
Đọc thêm

Cây gạo- Bombax ceiba

Cây  gạo  ( danh pháp hai phần :  Bombax ceiba ), tương tự như các loài cây khác trong chi  Bombax , còn có tên gọi khác là  mộc miên  hay  hồng miên . Trong một số hệ thống phân loại cũ, người ta đưa nó vào  họ Gạo  ( Bombacaceae ). Cây gạo còn được gọi là mộc miên, cổ bối…. có hoa màu đỏ rực, 5 cánh, ở giữ có những râu nhị nhỏ, thân có nhiều gai bám xung quanh. Cây gạo còn là một thảo dược tốt giúp con người trị được nhiều loại bệnh hiệu quả. Là loài cây ở vùng nhiệt đới với thân cây cao và thẳng với lá rụng vào mùa đông. Các hoa đỏ với 5 cánh hoa mọc vào mùa xuân trước khi cây ra lá non. Quả nhỏ chứa các sợi tương tự như sợi  bông . Thân cây có các gai để ngăn cản sự tấn công của  động vật . Mặc dù bề ngoài thì thân cây có vẻ tốt cho mục đích khai thác gỗ, nhưng gỗ của nó quá mềm để có thể sử dụng vào những việc như vậy. Loài cây này có lẽ có nguồn gốc ở  Ấn Độ  nhưng hiện nay nó được trồng rộng rãi ở các bang c...
Đăng nhận xét
Đọc thêm