Chi Cẩm lai hay chi Trắc, chi Sưa (danh pháp khoa học: Dalbergia)

Chi Cẩm lai hay chi Trắc, chi Sưa (danh pháp khoa học: Dalbergia) là một chi lớn của các loài cây thân gỗ có kích thước từ nhỏ đến trung bình hay các loại cây bụi và dây leo trong phân họ Đậu (Faboideae) thuộc họ Đậu (Fabaceae). Chi này phân bổ rộng khắp, có nguồn gốc từ khu vực nhiệt đới của Trung và Nam Mỹ, châu Phi, Madagascar và Nam Á. Số lượng loài trong chi này còn nhiều mâu thuẫn, với các nguồn khác nhau liệt kê các con số trong phạm vi 100-600 loài; ví dụ PlantSystematics liệt kê 470 danh pháp còn ILDIS chấp nhận 159 loài.

1. Dalbergia abbreviata
2. Dalbergia abrahamii
3. Dalbergia acariiantha
4. Dalbergia acuta
5. Dalbergia acutifoliolata
6. Dalbergia adami
7. Dalbergia afzeliana
8. Dalbergia ajudana
9. Dalbergia albertisii
10. Dalbergia albiflora
11. Dalbergia altissima
12. Dalbergia amazonica
13. Dalbergia andapensis
14. Dalbergia annamensis - Trắc trung, Trắc dây
15. Dalbergia arbutifolia
16. Dalbergia armata
17. Dalbergia assamica - Cọ khẹt, cọ khiết, bạt ong, trắc balansa; sưa hạt tròn, muống nước, trắc Assam.
18. Dalbergia aurea
19. Dalbergia bakeri
20. Dalbergia balansae - Cọ khẹt trắng, hoàng đàn Lĩnh Nam
21. Dalbergia bariensis - Cẩm lai Bà Rịa-Cẩm lai bông

    	Phân loại khoa học
    	Ngành Ngọc Lan - Lớp Song Tử Diệp - Bộ Đậu - Họ Phụ Cánh Bướm - Chi Dalbergia
    	Dạng sống
    	GOL - Cây gỗ lớn
    	Có hoa quả
    	Không
    	Quý hiếm
    	IIA
    	Nguy cấp - NĐ32
    Mô tả
    Cây gỗ lớn, cao 20-30 m, đường kính 40-60 cm, thường xanh, tán rộng. Vỏ màu xám, điểm đốm màu trắng, vàng hau nhẵn, phân cành sớm, mọc chếch. Cành non nhẵn, màu xanh nâu sau chuyển màu xám nhạt. Lá kép lông chim, một lần, mọc cách. Cuống chung mảnh, dài 10-12 cm, mang 11-13 lá nhỏ; hình mác thuôn dài 3-5 cm, rộng 1,5-2,5 cm. Hoa nhỏ màu trắng hợp thành chùy ở đầu cành hoặc nách lá gần đầu cành, nhẵn. Cánh đài màu xanh ở gốc. Cánh tràng màu trắng không lông. Quả đậu dẹt, dài 12-14 cm, rộng 2,5 cm, có 1-2 hạt, màu đen nhạt dài 9 mm, rộng 6 mm, không lồi cao lên trên mặt quả, nhẵn. Hoa tháng 12-2. Quả tháng 3-5.

22. Dalbergia baronii
23. Dalbergia bathiei
24. Dalbergia beccarii
25. Dalbergia beddomei
26. Dalbergia benthamii - Hoàng đàn lưỡng việt
27. Dalbergia berteroi
28. Dalbergia bignonae
29. Dalbergia bintuluensis
30. Dalbergia boehmii
31. Dalbergia bojeri
32. Dalbergia boniana
33. Dalbergia borneensis
34. Dalbergia brachystachya
35. Dalbergia bracteolata
36. Dalbergia brasiliensis
37. Dalbergia brownei
38. Dalbergia burmanica
39. Dalbergia calderonii
40. Dalbergia calycina
41. Dalbergia cambodiana - Trắc Cam bốt
42. Dalbergia campenonii
43. Dalbergia cana
44. Dalbergia candenatensis - Trắc một hột, me núi, me nước, dây cổ rùa.
45. Dalbergia canescens
46. Dalbergia capuronii
47. Dalbergia carringtoniana
48. Dalbergia catingicola
49. Dalbergia caudata
50. Dalbergia cearensis - Kingwood Brasil
51. Dalbergia chapelieri
52. Dalbergia chlorocarpa
53. Dalbergia chontalensis
54. Dalbergia clarkei
55. Dalbergia cochinchinensis - Trắc Nam Bộ, cẩm lai Nam Bộ, hồng đàn Xiêm, trắc bông, trắc, cẩm lai nam; giâu ca (tiếng Gia Rai), ka rắc (tiếng Ba Na), ka nhong.
56. Dalbergia commiphoroides
57. Dalbergia confertiflora
58. Dalbergia congensis
59. Dalbergia congesta
60. Dalbergia congestiflora
61. Dalbergia coromandeliana
62. Dalbergia crispa
63. Dalbergia cubilquitzensis
64. Dalbergia cucullata
65. Dalbergia cuiabensis
66. Dalbergia cultrata - Trắc dao, cẩm lai dao.
67. Dalbergia curtisii Cây Trắc Curtis (Ni rinh)

    	Phân loại khoa học
    	Ngành Ngọc Lan - Lớp Song Tử Diệp - Bộ Đậu - Họ Phụ Cánh Bướm - Chi Dalbergia
    	Dạng sống
    	BTR - Cây bụi trườn
    	Có hoa quả
    	Có
    	Quý hiếm
    	Nguy cấp - NĐ32
    Mô tả
    Cây gỗ nhỏ hay dây leo;nhánh có lông. Lá kép lông chim lẻ mang 7 – 9 lá phụ, dạng xoan bầu dục, dài 3 – 6,5 cm, rộng 2 cm, mặt trên láng, mặt dưới màu gỉ sắt, gân bên đến 12 đôi, sóng có lông mịn dày. Cụm hoa chùm tụ tán cao 10 cm; cọng có tiền diệp; đài 2,5 cm; vành 4 mm; tiểu nhụy 9.

68. Dalbergia cuscatlanica
69. Dalbergia dalzielii
70. Dalbergia darienensis
71. Dalbergia darlacensis - Dây trắc Đắc Lắc
72. Dalbergia davidii
73. Dalbergia debilis
74. Dalbergia decipularis - Hoàng dương Brasil
75. Dalbergia delphinensis
76. Dalbergia densa
77. Dalbergia densiflora
78. Dalbergia dialoides - Dây trắc đia
79. Dalbergia discolor
80. Dalbergia dongnaiensis - Cẩm lai Đồng Nai
81. Dalbergia duarensis
82. Dalbergia duperreana
83. Dalbergia dyeriana - Dây trắc dyer
84. Dalbergia ealaensis
85. Dalbergia ecastaphyllum
86. Dalbergia elegans
87. Dalbergia emirnensis
88. Dalbergia enneaphylla
89. Dalbergia entadoides - Dây trắc bàm bàm
90. Dalbergia eremicola
91. Dalbergia ernest-ulei
92. Dalbergia errans
93. Dalbergia erubescens
94. Dalbergia falcata
95. Dalbergia fischeri
96. Dalbergia floribunda
97. Dalbergia florifera
98. Dalbergia foliolosa
99. Dalbergia foliosa
100. Dalbergia forbesii
101. Dalbergia fouilloyana
102. Dalbergia frutescens
103. Dalbergia funera
104. Dalbergia fusca
105. Dalbergia gardneriana
106. Dalbergia gentilii
107. Dalbergia gilbertii
108. Dalbergia glaberrima
109. Dalbergia glabra
110. Dalbergia glandulosa
111. Dalbergia glaucescens
112. Dalbergia glaucocarpa
113. Dalbergia glaziovii
114. Dalbergia glomerata
115. Dalbergia godefroyi
116. Dalbergia gossweileri
117. Dalbergia gracilis
118. Dalbergia granadillo
119. Dalbergia grandibracteata
120. Dalbergia grandistipula
121. Dalbergia greveana
122. Dalbergia guttembergii
123. Dalbergia hainanensis - Trắc Hải Nam, sông lá
124. Dalbergia hancei - Trắc Hance, đằng hoàng đàn, dây trắc hoàng đàn

     	Phân loại khoa học
     	Ngành Ngọc Lan - Lớp Song Tử Diệp - Bộ Đậu - Họ Phụ Cánh Bướm - Chi Dalbergia
     	Dạng sống
     	BTR - Cây bụi trườn
     	Có hoa quả
     	Có
     	Quý hiếm
     	Nguy cấp - NĐ32
     Mô tả
     Cây leo đến 30 m, có nhánh mấu. Lá dài đến 12 cm; lá phụ 13-17, nhỏ, bầu dục tròn dài, chót cắt ngang hơi lõm, 1,5-1,8 x 0,6-1 cm, không lông; lá bẹ thon mau rụng. Chùm tụ tán ở nách lá, cao 2-5 cm; cọng có lông dày; vành trắng hay vàng vàng; tiểu nhụy 9; noãn 3-4. Trái, 5-6 x 1-1,4 cm, có mạng, vùng hột tròn dài; hột 1-4, hình thận, dài 7 mm. Phân bố ở nơi sanh cảnh hở, dựa đường; 200-1.800 m.

125. Dalbergia havilandii
126. Dalbergia henryana - Dây trắc henry
127. Dalbergia heudelotii
128. Dalbergia hiemalis
129. Dalbergia hildebrandtii
130. Dalbergia hirticalyx
131. Dalbergia horrida
132. Dalbergia hortensis
133. Dalbergia hoseana
134. Dalbergia hostilis
135. Dalbergia hullettii
136. Dalbergia humbertii
137. Dalbergia hupeana - Cọ khẹt, hoàng đàn
138. Dalbergia hygrophila
139. Dalbergia intermedia
140. Dalbergia intibucana
141. Dalbergia inundata
142. Dalbergia iquitosensis
143. Dalbergia jaherii
144. Dalbergia jingxiensis
145. Dalbergia junghuhnii
146. Dalbergia kerrii
147. Dalbergia kingiana
148. Dalbergia kisantuensis
149. Dalbergia kostermansii
150. Dalbergia kunstleri
151. Dalbergia kurzii
152. Dalbergia lacei
153. Dalbergia lactea
154. Dalbergia lakhonensis
155. Dalbergia lanceolaria
     • Dalbergia lanceolaria subsp. paniculata, đồng nghĩa: Dalbergia nigrescens - Quành quạch, trắc đen.
156. Dalbergia lastoursvillensis
157. Dalbergia lateriflora
158. Dalbergia latifolia - Hồng sắc Ấn Độ, sonokeling
159. Dalbergia laxiflora
160. Dalbergia lemurica
161. Dalbergia librevillensis
162. Dalbergia louisii
163. Dalbergia louvelii
164. Dalbergia macrosperma
165. Dalbergia madagascariensis
166. Dalbergia malabarica
167. Dalbergia malangensis
168. Dalbergia mammosa
169. Dalbergia marcaniana
170. Dalbergia maritima
171. Dalbergia martinii
172. Dalbergia mayumbensis
173. Dalbergia melanocardium
174. Dalbergia melanoxylon - Trắc đen châu Phi
175. Dalbergia menoeides
176. Dalbergia mexicana
177. Dalbergia microphylla
178. Dalbergia millettii
179. Dalbergia mimosella
180. Dalbergia mimosoides - Hoàng đàn lá trinh nữ
181. Dalbergia miscolobium
182. Dalbergia mollis
183. Dalbergia monetaria
184. Dalbergia monophylla
185. Dalbergia monticola
186. Dalbergia multijuga
187. Dalbergia negrensis
188. Dalbergia neoperrieri
189. Dalbergia ngounyensis
190. Dalbergia nigra - Hồng sắc Brasil, Jacarandá
191.  Dalbergia nigrescens - Kurz Cây Trắc đen

     	Phân loại khoa học
     	Ngành Ngọc Lan - Lớp Song Tử Diệp - Bộ Đậu - Họ Phụ Cánh Bướm - Chi Dalbergia
     	Dạng sống
     	GOL - Cây gỗ lớn
     	Có hoa quả
     	Không
     	Quý hiếm
     	Nguy cấp - NĐ32
     Mô tả
     Cây gỗ. Cao 25-35 m, đường kính 35-80 cm. Thân thẳng, tròn, không bạnh, nhiều cành, tán rậm, màu xanh lục thẫm. Vỏ thân màu xám trắng có các mụn sần sùi, thịt vỏ dày 1,3-2 cm màu trắng vàng nhạt, lớp tăng trưởng màu trắng mịn. Cành nhỏ hình trụ, nhẵn. Lá kép lông chim lẻ, mọc cách, dài 10-14 cm, khi non có màu xanh lục thẫm, khi già chuyển dần từng mảng sang màu đen, có 8-12 lá nhỏ hình trứng dài hoặc hình bầu dục, dài 3-4,5 cm, rộng 1-1,3 cm đầu thường rộng, tròn, gốc thuôn dần thành hình nêm, 7-11 đôi gân bên. Lá kèm rụng sớm. Cụm hoa hình chùy ở kẻ lá gần đầu cành, dai 5-8 cm, mềm. Hoa màu trắng vàng có lá bắc rụng sớm, nhiều hoa. Cánh đài 5 hình tam giác. Cánh tràng 5 hình móng, màu trắng vàng, cánh cờ thuôn, 9 nhị đực dính làm 2 bó. Bầu có 3-4 noãn; vòi nhụy cong, nhẵn. Hoa tháng 6-7. Quả đậu mỏng mọc thành cụm, mỗi cụm 5-6 quả, khi non màu xanh lục, khi chín chuyển sang màu xanh đen hoặc đen, dài 3,5-6 cm, rộng 1-1,2 cm, dày 0,2 mm, có 1 hoặc 2 hạt. Quả tháng 8-12. Thung lũng, ven suối. < 1.000 m.

192. Dalbergia nitida
193. Dalbergia nitidula
194. Dalbergia noldeae
195. Dalbergia normandii
196. Dalbergia oblongifolia
197. Dalbergia obovata
198. Dalbergia obtusifolia - Hoàng đàn lá nhụt
199. Dalbergia odorifera - Giáng hương
200. Dalbergia oligophylla
201. Dalbergia oliverri - Cẩm lai, cẩm lai Bà Rịa, cẩm lai Đồng Nai, cẩm lai vú, cẩm lai bông, cẩm lai mật, trắc lai
202. Dalbergia orientalis
203. Dalbergia ovata - Trắc trứng
204. Dalbergia pachycarpa
205. Dalbergia palo-escrito
206. Dalbergia parviflora Cây Trắc hoa nhỏ

     	Phân loại khoa học
     	Ngành Ngọc Lan - Lớp Song Tử Diệp - Bộ Đậu - Họ Phụ Cánh Bướm - Chi Dalbergia
     	Dạng sống
     	DLG - Dây leo thân gỗ
     	Có hoa quả
     	Không
     	Quý hiếm
     	Nguy cấp - NĐ32
     Mô tả
     Dây leo dài đến 25 m, có nhánh gai; nhánh không lông. Lá kép lông chim lẻ mang 5-9 lá phụ hình bầu dục, đầu tà, lá phụ trên to, dài 5-6 cm, rộng 3,5 cm, mỏng, gần như không lông; gân bên 7-9 đôi. Cụm hoa chùn tụ tán ở ngọn; hoa nhỏ, gắn một bên, màu trắng; nhị đực 10, đơn liên; noãn sào gần như không lông, noãn 3, vòi ngắn. Quả hình trái xoan, dài 2,5 cm; hạt 1, hình thận.

207. Dalbergia paucifoliolata
208. Dalbergia peguensis
209. Dalbergia peishaensis
210. Dalbergia peltieri
211. Dalbergia pervillei
212. Dalbergia pierreana Cây Trắc Pierre

     	Phân loại khoa học
     	Ngành Ngọc Lan - Lớp Song Tử Diệp - Bộ Đậu - Họ Phụ Cánh Bướm - Chi Dalbergia
     	Dạng sống
     	DLG - Dây leo thân gỗ
     	Có hoa quả
     	Không
     	Quý hiếm
     	Nguy cấp - NĐ32
     Mô tả
     Dây leo cao; nhánh non có lông dày, vàng. Lá dài 15-17 cm; lá phụ 17-23, 25-30 x 18 mm, xoan tròn dài, đầu tròn hay tà, mặt dưới có lông mềm, cuống phụ 2 mm, có lông vàng. Phát hoa ngắn ở nách lá, có lông vàng; đài 4 m, răng nhỏ; vành trắng; tiểu nhụy 10, đơn liên; noãn 2. Trái dài 5-7 cm, rộng 1,2 cm; hột 1-2, hình thận dài. Phân bố ven rừng, rừng thưa, 1-1.200 m.

213. Dalbergia pinnata - Dây trắc lá me, trắc ăn trầu, chàm bìa ăn trầu
214. Dalbergia pluriflora
215. Dalbergia polyadelpha - Trắc nhiều bó nhị, sóng lá
216. Dalbergia polyphylla
217. Dalbergia prainii
218. Dalbergia pseudo-ovata
219. Dalbergia pseudo-sissoo
220. Dalbergia pseudobaronii
221. Dalbergia purpurascens
222. Dalbergia reniformis
223. Dalbergia reticulata
224. Dalbergia retusa - Cocobolo
225. Dalbergia revoluta
226. Dalbergia richardsii
227. Dalbergia riedelii
228. Dalbergia rimosa - Cọ khẹt leo, trắc dây, trắc cựa gà, trắc biến màu, đăng trườn
229. Dalbergia riparia
230. Dalbergia rostrata
231. Dalbergia rubiginosa
232. Dalbergia rufa
233. Dalbergia rugosa
234. Dalbergia sacerdotum
235. Dalbergia sambesiaca
236. Dalbergia sampaioana
237. Dalbergia sandakanensis
238. Dalbergia saxatilis
239. Dalbergia scortechinii
240. Dalbergia sericea - Trắc lông tơ, cà gion.
241. Dalbergia setifera
242. Dalbergia simpsonii
243. Dalbergia sissoides
244. Dalbergia sissoo - Hồng sắc Ấn Độ, sheesham, sissoo
245. Dalbergia spinosa
246. Dalbergia spruceana
247. Dalbergia stenophylla
248. Dalbergia stercoracea
249. Dalbergia stevensonii - Hồng sắc Honduras
250. Dalbergia stipulacea - Dây trắc lá bẹ.

     	Phân loại khoa học
     	Ngành Ngọc Lan - Lớp Song Tử Diệp - Bộ Đậu - Họ Phụ Cánh Bướm - Chi Dalbergia
     	Dạng sống
     	GON - Cây gỗ nhỏ
     	Có hoa quả
     	Có
     	Quý hiếm
     	Nguy cấp - NĐ32
     Mô tả
     Đại mộc nhỏ với nhánh sà, hay dây leo; nhánh gần như song đính. Lá dài 15-20 cm; lá phụ 17-21, tròn dài hay xoan, dài đến 3 cm, mỏng, có lông nằm mặt dưới. Chùm ngắn; hoa lam dợt, dài 5-7 mm; tiền diệp cao bằng đài; đài có lông; vành lam; tiểu nhụy lưỡng liên; noãn 3. Trái hẹp hay tròn dài, 10 x 2-3 cm; hột 1-2, hình thận dài 15 mm.

251. Dalbergia suaresensis
252. Dalbergia subcymosa
253. Dalbergia succirubra - Dây trắc nhung hổ phách đỏ.
254. Dalbergia teijsmannii
255. Dalbergia teixeirae
256. Dalbergia thomsonii
257. Dalbergia thorelii - Dây trắc biển, trắc Thorel.
258. Dalbergia tilarana
259. Dalbergia tinnevelliensis
260. Dalbergia tonkinensis - Sưa, trắc thối, trắc Bắc Bộ, sưa trắng
261. Dalbergia travancorica
262. Dalbergia trichocarpa
263. Dalbergia tricolor
264. Dalbergia tsaratananensis
265. Dalbergia tsiandalana
266. Dalbergia tsoi
267. Dalbergia tucurensis
268. Dalbergia uarandensis
269. Dalbergia urschii
270. Dalbergia vacciniifolia
271. Dalbergia velutina - Dây trắc nhung, trắc Pierre.
272. Dalbergia verrucosa
273. Dalbergia vietnamensis - Dây trắc Việt, chùm bầu, súc sạc, trắc dây.
274. Dalbergia viguieri
275. Dalbergia villosa
276. Dalbergia volubilis - Trắc leo.
277. Dalbergia wattii
278. Dalbergia xerophila
279. Dalbergia ximengensis
280. Dalbergia yunnanensis - Trắc Vân Nam.

Nhiều loài trong chi Dalbergia là các loại cây lấy gỗ quan trọng, có giá trị vì các tính chất trang trí của chúng cũng như vì mùi thơm của gỗ, do chúng chứa nhiều tinh dầu thơm. Các loài lấy gỗ quan trọng nhất là trắc, cẩm lai.
Loại gỗ hồng sắc có chất lượng cao nhất được thế giới phương Tây ưa chuộng là D. nigra và được gọi là gỗ hồng sắc Rio, Bahia, Brasil, Palisander de Rio Grande hay Jacarandá; đã bị khai thác kiệt quệ trong quá khứ và hiện nay được liệt kê trong danh sách của CITES. Loại gỗ hồng sắc được ưa chuộng thứ hai tại phương tây là D. latifolia được biết đến như là hồng sắc (Đông) Ấn Độ hay sonokeling. Phần lớn các loại gỗ hồng sắc có màu nâu và các vân gỗ đẹp. Lưu ý rằng chỉ một phần nhỏ các loài trong chi Dalbergia có gỗ hồng sắc.
Gỗ của loài hoàng dương Brasil (D. decipularis) có màu kem với các sọc đỏ hay hồng. Nó thông thường được dùng trong dán viền vắt chéo và các lớp gỗ dán mặt khác. Lưu ý rằng cây hoàng dương này không có gì liên quan đến hoàng dương Bắc Mỹ (Liriodendron tulipifera) còn gọi là cây mõm chó thuộc họ Mộc lan (Magnoliaceae), là loài cây có gỗ màu ánh vàng-lục cũng như không liên quan gì với cây hoàng dương Úc (Harpullia pendula) thuộc họ Bồ hòn (Sapindaceae).
Được sử dụng một cách tương tự (màu tía với các sọc sẫm) còn có kingwood Brasil lấy từ D. cearensis. Nó là một loại cây gỗ nhỏ, cao tới 10 m chỉ có rất hạn chế tại Brasil. Một loại gỗ khác đáng chú ý là cocobolo, chủ yếu khai thác từ D. retusa, một loài cây gỗ ở Trung Mỹ với các vân gỗ màu đỏ hay da cam trên mặt gỗ mới xẻ và nhanh chóng xỉn màu trong không khí.
Các nhà sản xuất và buôn bán đồ lưu niệm tại Ấn Độ bán các đồ vật làm từ Dalbergia sissoo (đôi khi có các vết màu tía). Gỗ của một số loài có thể dùng làm chuôi công cụ, xem ở đây.
Trắc đen châu Phi (D. melanoxylon) là một loại gỗ đen được dùng nhiều để làm các loại nhạc cụ thổi bằng hơi.
Các loài trong chi Dalbergia bị ấu trùng của một số côn trùng cánh vẩy (Lepidoptera) phá hoại, bao gồm Bucculatrix mendax chỉ ăn lá của Dalbergia sissoo.
Các loài trong chi Dalbergia cũng được biết đến vì gây ra dị ứng do sự có mặt của các quinon gây mẫn cảm trong gỗ.